Paul de Kort: PIER+HORIZON (2016)

Paul de Kort, PIER+HORIZON (2016). Foto: Paul de Kort
Paul de Kort, PIER+HORIZON (2016). Foto: Paul de Kort

The seventh Land Art work in Flevoland is being constructed at the moment. On October 7th it will be oficially opened.

Before the Noordoostpolder was reclaimed, a 6 kilometre long dam was located on the exact same spot as the art- work in the water of the former Zuiderzee (now Zwarte Meer). This dam connected the lighthouse Old Kraggenburg with the main land at Genemuiden. The original position of the dam is still visible from the air in the allotment pattern of the Noordoostpolder. Paul de Kort has restored a small part of this dam by featuring it as the central axis of his artwork. The concrete bicycle path is aligned with the pier, strengthening the connection of the artwork with Old Kraggenburg.

Several 20 meter long ‘kraggen’ - strips of intertwined floating water plants _ float around the axis of PIER HORIZON. Attached on one side to a pole, the kraggen function as a sort of weathervanes: when the wind and current are strong, the kraggen all point in the same direction. The poles have been placed in the Zwarte Meer according to a strict hexagonal grid. This grid is a reference to the Central Place theory on which architect and urban planner Cornelis van Eesteren based his plans for the Noordoostpolder. The title of this artwork pays tribute to Piet Mondriaan and his series of paintings Pier and Ocean (1915).

Every morning, when the sun is perfectly aligned with the dam and the webcam, a photo is taken. Gradually, a series of photos is formed that will visualize the artwork in a completely different time dimension. This series of photos can be found at www.pierplushorizon.nl.

Documentary maker Barend Hazeleger has been following Paul de Kort for a while and is making a documentary on the creation of the artwork. See his short preview:

Accessibility:

PIER+HORIZON is made possible by the Province of Flevoland, Noordoostpolder municipality, Prins Bernhard Cultuurfonds, Waterschap Zuiderzeeland, Bouwfonds Cultuurfonds.

Ambassador Eva Vriend

Eva Vriend. Foto: Rogier Velman
Eva Vriend. Foto: Rogier Velman

Eva Vriend wrote the book Het nieuwe land about the history of the development of Flevoland. She met Paul de Kort at a lecture where she found out they share a passion for the story of the Noordoostpolder.

“I have given quite some lectures about my book. At one of these lectures I met Paul de Kort. He was then still working on a proposal for a seventh land art work in Flevoland. Paul told me he was considering a specific place in the Noordoostpolder at the Zwarte Meer to realise his work. I know that place very well. I used to go there for a walk along the dike. This place is truly a pearl in the polder. If you’re standing there, also in his words, you’re able to see the horizon everywhere: of the old land and of the new land. Soon his work will arise there.

He further researched the polder for his proposal and read, among other things, my book. It’s fun to see how someone who’s himself not from the polder, nonetheless gets so much from the landscape. Personally I’m mainly concerned with the history of the polder: with the experience of its residents and the human side of the story. Landscape-wise I’m not an expert, except that I grew up as a farmer’s daughter. Paul is mainly interested in the physical side of the landscape and its manipulability. Thus, although we are interested in the same thematic, we are engaged with the polder in very different ways. That’s what I really like about it. Since then we stayed in contact.

PIER+HORIZON is also a very nice study. For example what I found enthralling is how Paul incorporates the wind in his design. I grew up in the polder and I still have a love-hate relationship with the wind. The east wind and the west wind, you can always feel the wind here. When the work is realised and the reeds will have grown, you’ll see a sort of giant vane floating on this lake. You will also be able to talk about it when you’re there: to state where the wind comes from, to share if it’s an eddy or an east wind. His work is not there yet, but when it’s realised you can actually go there, show it to others and talk about it.

One of my secret missions is to ensure that PIER+HORIZON will be a success and that the people who live here will somehow engage with the work. It would be wonderful to organise events around the work, like a poetry evening or a nice kind of festival. Something like that would be fantastic at this place. Personally I think it would also be fun to organise a sort of ‘write now’ meeting for writers. It’s a great place to sit together for an hour, to write and then to share what has been written. You could also paint landscapes or do something with photography. When the seventh land art work is there, it would be great if people initiate events around the work.”

Meer lezen en zien

Paul de Kort, PIER+HORIZON (2016). Foto: Paul de Kort
Paul de Kort, PIER+HORIZON (2016). Foto: Paul de Kort

De collectie Land Art van Flevoland is uitgebreid met een zevende landschapskunstwerk: Pier+Horizon van Paul de Kort. Het kunstwerk is gesitueerd in het Zwarte Meer, het randmeer dat de Noordoostpolder scheidt van het vaste land van Overijssel, een weids landschap waar de horizon altijd zichtbaar is.

Ruim een eeuw voordat de Noordoostpolder werd drooggelegd verbond hier een 6 km lange strekdam, de 'Zuiderkrib', de oever van Overijssel met een lichtwachtershuis midden in de Zuiderzee. Als rijksmonument ligt het voormalige lichtwachtershuis 'Oud Kraggenburg' nu op een terp temidden van de akkers van de Noordoostpolder. Een kaarsrecht en bijna één kilometer lang betonpad verbindt de Zwartemeerweg met de Zwartemeerdijk en herinnert ons aan de lijn van die voormalige Zuiderkrib. De stenen strekdam zelf is grotendeels verdwenen in de golven van het Zwarte Meer, maar bij kalm weer zien we in het verlengde van het betonpad enkele honderden meters verderop in het Zwarte Meer nog altijd een restant van de krib boven water komen.

Bij de fundering van de Zuiderkrib en het lichtwachtershuis werden in het midden van de 19e eeuw niet de traditionele zinkstukken van wilgenteen toegepast, maar zogenaamde kraggen. Kraggen zijn in elkaar gegroeide resten van waterplanten, vooral riet, die als eilanden op het water drijven. Kraggen komen veel voor in de veenplassen van noord Overijssel. Deze kraggen werden in lange repen gesneden en richting Zuiderzee gesleept om daar met stortsteen te worden verzwaard en afgezonken.

Met Pier+Horizon wil Paul de Kort de voormalige Zuiderkrib opnieuw boven water halen. Hij doet dit door een 135 meter lange vlondersteiger in het verlengde van het betonpad in het Zwartemeer te plaatsen. In een gebied met een doorsnede van ruim 250 meter rond het uiterste puntje van de pier staan 36 palen in een streng patroon. Op het water drijven 15 kraggen die ieder 20 bij 2 meter meten en zijn beplant met riet. Elke krag is aan de korte zijde verankerd aan een van de palen en kan, gestuurd door wind en stroming, vrij om het verankeringspunt draaien.

Tijdens de wandeling over het rechte betonpad vanaf de Zwartemeerweg blokkeert de Zwartemeerdijk tot het allerlaatste moment het vrije zicht op het Zwarte Meer, maar eenmaal bovenop de dijk openbaart de weidsheid van het Zwarte Meer zich in één oogopslag. Aan de voet van de dijk steekt de kaarsrechte streep van de pier tot ver in het Zwarte Meer. Het veld van palen en kraggen strekt zich zo ver uit als het blikveld rijkt. Vanaf de Kadoelersluis wordt het kunstwerk tijdens een langere wandeling over de Zwartemeerdijk al van verre geïntroduceerd en ontvouwt het zich heel geleidelijk. De afgelegen ligging en de inspanning om het te kunstwerk bereiken dragen bij aan de beleving ervan, maar de ultieme ervaring heb je als je eenzaam op het uiterste puntje van de smalle, lange pier staat, temidden van de weidsheid van het Zwarte Meer en omringd door het veld van palen en kraggen.

Vanaf de Zwartemeerdijk maakt een webcam iedere ochtend een foto van het moment dat de zon in het oosten exact in één lijn staat met de pier en de camera. Gedurende een jaar groeit een fotosequentie waarin de seizoenen traag in elkaar verglijden. Intussen slingeren de kraggen onrustig om hun ankerpunten op de al maar draaiende wind, tintelt het zonlicht op de golven rond de pier, kan het zwaar bewolkt zijn, stralend weer of nevelig, dwingt een stevige zuidwester of kille oostenwind de kraggen in een streng gelid of geselt een felle regenbui het water van het Zwarte Meer. De zon klimt in een loodrechte lijn langzaam naar zijn hoogste punt op 21 juni om vervolgens langs diezelfde lijn rond eind oktober weer achter de horizon te verdwijnen; één jaar samengebald in één etmaal.

Bekijk de foto's op www.pierplushorizon.nl

Tekst: Paul de Kort

Land Art Weekend October 8th & 9th

Kunstenaar Paul de Kort, ambassadeur Eva Vriend en voorzitter van Natuurmonumenten Hans Wijers openen het kunstwerk met kinderen van de Fladderiep. Foto: Geert van der Wijk
Kunstenaar Paul de Kort, ambassadeur Eva Vriend en voorzitter van Natuurmonumenten Hans Wijers openen het kunstwerk met kinderen van de Fladderiep. Foto: Geert van der Wijk

Op 7 oktober 2016 werd de unieke collectie Land Art van Flevoland aangevuld met een zevende kunstwerk: PIER+HORIZON van kunstenaar Paul de Kort. Speciaal voor deze gelegenheid werd op zaterdag 8 en zondag 9 oktober de Land Art in het zonnetje gezet. Wie tijdens dit weekend de Land Art bezocht kreeg ter plekke uitleg van een vakbekwame gids. Voor de kinderen waren er speciale activiteiten. Op zondag gaf Paul de Kort een inleiding bij zijn kunstwerk, waarna locatietheater Prins te Paard een spectaculaire openingsperformance liet zien.

Bekijk het fotoverslag op Facebook

Met dank aan: Rob Vrijen (informatietentjes op locatie), Warmonderhof (de biologisch dynamische landbouwopleiding uit Dronten, landwinkels), familie Van Beekhuizen (ontvangst in Kraggenburg), de gidsen Marijke Jansen, Carolien Wendte, Nynke Deinema, Iona Hogendoorn, Caroline Lamens, Suzanne Mascini; Marie-Joseé Röselaers (publieksdienst), Yvonne Dubbers (productie).

Het Land Art Weekend maakte deel uit van de activiteiten van Maand van de Geschiedenis.

Het Land Art Weekend wordt georganiseerd in samenwerking met Toerisme Flevoland en mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van Provincie Flevoland.